Volkscultuur

Hopteelt in de streek Asse-Aalst


Wanneer de eerste hopvelden in Aalst-Asse werden aangelegd is niet exact bekend, doch in de 16de eeuw reeds was deze streek de naam hopstreek waardig.  Zeker is dat de hopteelt in de Faluintjesstreek werd ingevoerd door de Benedictijnen van de abdij Affligem.  In Vlaanderen werd hop gekweekt vanaf de 8ste eeuw.  Te Aalst werd in 1516 een Gilde van Hophandelaars gesticht.  Deze Sint-Rochusgilde werd eind de 19de eeuw ontbonden.  Ze hield vooral toezicht op de misbruiken die er op de markt bestonden bij het verhandelen van hop.  Dit misbruik bracht de faam van de Vlaamse hop in het gedrang.  In de 17de eeuw overtrof de opbrengst van het Land van Aalst de helft van de opbrengst van Europa.  In 1719 vaardigde Karel VI een ordonnantie uit tegen hopvervalsers.  In 1767 bevestigde Maria-Theresia deze ordonnantie en breidde ze zelfs uit: voortaan zou de hop die op de binnenlandse markt werd verhandeld het stadsmerk moeten dragen.
Waar in de 16de eeuw elke brouwerij haar eigen hop verbouwde, ontstonden later al snel hopmarkten om aan de toenemende vraag van hop te kunnen voldoen.  De stadsbevolking steeg snel en de bierproductie nam ook toe.  Er waren markten in Antwerpen, Ninove, Oudenaarde en vermoedelijk Brussel.  In de 18de eeuw concentreert de hophandel zich volledig in Aalst.  De andere hopmarkten verdwenen.  In Asse was er vanaf 1888 een hopmarkt.
Tot eind de 19de eeuw kende de hopteelt hoogtes en laagtes.  Zo betekende het verlies van de Duitse markt in de Napoleontische tijd een grote klap.  De Amerikanen namen deze markt definitief in.
In 1907 voerden de Meldertse teler Karel Lodewijk Baert samen met Z.E.H. Godehardus Heigl, abt van Affligem, afkomstig uit Beieren, de Hallertau in die een zeer grote opbrengst voortbracht.  Hallertau is een aromatische hop net zoals Saaz en Goldings.  Bittere hoppen zijn Brewers Gold, Northern Brewer, Record.  In 1880 was er 2.594 ha hopteelt in de streek Asse-Aalst, of 62 % van alle teelt in België.  In 1937 werd op 280 ha hop geteelt door 933 planters in onze streek.  In 1961 werd ASCOHOP opgericht door 25 % van de hoptelers in de streek Asse-Aalst.  Deze coöperatie diende om via een perfecte conditionering de afname van de hop van hun leden onder goede voorwaarden te verzekeren.  Ze zorgde voor lange termijn contracten inzake afzet en garandeerde een homogene kwaliteit.  Ze werd opgeheven in 1979.  In 1980 was het areaal geslonken tot 181 ha en 65 planters.  De hopteelt kwijnde stilaan weg in onze streken vanaf 1980.  In 2004 zijn er nog slechts twee hoptelers actief te Meldert, 1 in Erembodegem.  De vermaarde hoptelersfamilie Van Droogenbrock te Sint-Ulriks-Kapellen is gestopt in 2003.  De hop wordt niet enkel meer gekweekt voor de lupuline uit de hopbellen in de brouwerijsector.  Ook hopscheuten als dure lekkernij en volledige ranken als decoratie zijn beperkte afzetmarkten.  Toch ziet het er naar uit dat deze prachtige cultuur binnen enkele jaren volledig uit onze streken zal verdwenen zijn.

    

Diverse verenigingen in de Faluintjesstreek trachten het hopverleden te eren en in herinnering te brengen.  De VVV De Faluintjes organiseert vanaf 2002 jaarlijks een hopscheutenfestival, waarbij in maart/april reeds voor meer dan 200 personen een feestmenu wordt geserveerd, rijkelijk voorzien van hopscheuten.  Er is ook een hopjenever op de markt gebracht.  De Baardegemse Objectieve Bierproevers organiseren op 15 augustus sinds 2001 een fietstocht in de streek waarbij de plaatselijke hop steeds in het middelpunt staat.  De Heemkundige Kring De Faluintjes verzamelt alle archiefmateriaal met betrekking tot de hopteelt en brengt deze unieke cultuur regelmatig in de belangstelling met artikels in een tijdschrift en via tentoonstellingen.  Ook andere verenigingen in Asse, Dilbeek, Affligem besteden regelmatig aandacht aan de hop.  In Asse zijn er nog jaarlijks de hopfeesten, waarbij tweejaarlijks een stoet uitgaat.  De hop en hopduvel staan centraal.

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Startpagina Links Bestuur Lidmaatschap De Faluintjes Moorsel Publicaties Historiek Tijdschrift Baardegem Herdersem Meldert Foto's