Wapenschild • Monumenten • Volkscultuur

Geschiedenis

Vermoedelijk was Herdersem bewoond in de 7de eeuw en beschermd door een versterking op de plaats Ham, aan de Dender. Dat zou de geboorteplaats geweest zijn van de H. Gudula, later patrones van Brussel. Pas in 868-869 duikt de naam Hardigisheim op in de bezittingenlijst van de abdij van Lobbes. De naam is, zoals Baardegem, afgeleid van de persoonsnaam Hardigis en staat voor de woonplaats van Hardigis of Harding.
Het gebied ressorteerde onder het Graafschap Vlaanderen en was in de 11de eeuw in handen van de familie de Herdersem. Na vanaf de 13de eeuw aan diverse families te hebben toebehoord, kwam de heerlijkheid in 1619 in handen van de gekende familie de Valdez, heren van Rotselaar, door wier toedoen de heerlijkheid in 1620 de status van baronie verkreeg. De laatste familie in het bezit van deze heerlijkheid was de familie du Bois.
Dank zij de vrijgevigheid van de heren van Herdersem was de naburige abdij van Affligem één van de grootste grondbezitters in de gemeente geworden. Zo bezat ze er het Monnikenhof, kern van haar bezittingen in Herdersem. Ze had er ook het patronaat over de parochiekerk. De aart of laadplaats aan de Dender in Herdersem werd door de abdij als uitvalsbasis gebruikt voor de zandsteen uit Meldert, in grote delen van Europa als bouwmateriaal gebruikt.
Herdersem is ook de geboorteplaats van Alfons De Cock (1850-1921), de grote folklorist die als grondlegger van de volkskunde in Vlaanderen mag worden beschouwd en internationale bekendheid verwierf.
Herdersem is met zijn 534 ha de kleinste van de vier Faluintjesgemeenten. Het aantal inwoners bedraagt momenteel zowat 2.550.
De voornaamste bezienswaardigheden zijn: de 18de-eeuwse sacristie van de voormalige parochiekerk, de nieuwe parochiekerk van O.-L.-Vrouw-Tenhemelopneming (1859-1861) met geklasseerd Van Peteghem-orgel, de 15de-eeuwse laatgotische bakstenen kapel van O.-L.-Vrouw ten Beeldeken en talloze 19de-eeuwse wegkapellen, het Monnikenhof met 17de-eeuwse kern, het 18de-eeuwse sashuis en de oude ophaalbrug, het laat-classicistische herenhuis de Liser en tenslotte is er een prachtig restant van de beemdlandschappen aan de oude Dender in het zeer pittoreske Denderland.
Herdersem is vooral gekend voor zijn zeer levendige Sint-Antoniusverering en –viering in het weekend omstreeks de feestdag van de H. Antonius abt (17 januari).

^ Top

Wapenschild

(K.B. 11 april 1843) In zilver met drie dwarsbalken van lazuur (blauw) en tien koeken van sabel (zwart) in 3.2.2.3, geplaatst in een zoom van goud, beladen met acht schuinkruisen van lazuur (blauw) in 3.2.2 en 1 in punt.

^ Top

Monumenten

Kapel Ten Beeldeken, Kapelleommegang (monument – 15 juli 1948)

Orgel in de O.-L.-V.-Hemelvaartkerk, Grote Baan (monument – 16 oktober 1975)

Herenhuis de Liser, Grote Baan 193 (monument – 6 maart 1997)

Kapel van Sint-Antonius Abt, Alfons De Cockstraat-Grote Baan (monument – 6 maart 1997)

Oude sacristie van de voormalige parochiekerk, Alfons De Cockstraat (monument - 17 november 2000)

Kapel van O.-L.-Vrouw van Altijddurende Bijstand, Broekstraat (monument – 17 november 2000)

Kapel van O.-L.-Vrouw van het H. Hart (gezegd O.-L.-Vrouw van de Boskant), Pontweg (monument – 17 november 2000)

Kapel van O.-L.-Vrouw van Bijstand (Koortskapel), Grote Baan (monument – 17 november 2000)

Kapel van de H. Barbara, Broekstraat (monument – 17 november 2000)

Sashuis en omgeving, Sasbaan (monument en dorpsgezicht – 6 juni 2001)

Pastorie, Grote Baan 202 (monument – 27 januari 2003)

^ Top

Volkscultuur

Sint-Antonius Abt, H. Barbara (biddag), wijkkermissen, …