Wapenschild • Monumenten • Volkscultuur
Geschiedenis
Baardegem
wordt voor het eerst vermeld in 1189, onder de geromaniseerde naam Bardengien.
Toen schonk Roger, bisschop van Kamerijk, de parochies Meldert en Baardegem
aan de abdij van Affligem. Vandaar dat deze instelling er dan ook de meeste
gronden bezat. Ook de abdijen van Zwijveke van Dendermonde en Ten Rozen van
Aalst hadden er heel wat bezittingen.
Wat de naam betreft hebben we hier te doen met de gewone samenstelling van een
persoonsnaam (Bardo), gevolgd door een genitief pluralis (inga)
en heim of woonplaats, wat ons brengt tot Bardingaheim, later
verzwakt tot Baardegem, en wat dus staat voor de woonplaats van de
lieden van Bardo.
Kerkelijk vormde Baardegem met het naburige Meldert één parochie
tot 1259. Beide gemeenten behoorden in deze vroege periode ook tot het Hertogdom
Brabant, in tegenstelling tot Herdersem en Moorsel, die steeds tot het Graafschap
Vlaanderen hebben behoord. De Faluintjes vormden dus zowat de grens tussen beide
machten.
Baardegem deelde dikwijls de lotgevallen van de twee nabije gemeenten Aalst
en Asse. In de 16de eeuw werd het gebrandschat door de geuzen en Spanjaarden
en in 1689 legden de Franse troepen het dorp in de as.
In 1743 werd hier Jan Frans Vonck geboren (+Rijsel, 1792), samen met Hendrik
Van der Noot de grote bezieler van de Brabantse Omwenteling in onze streken.
De gemeente beslaat een oppervlakte van 608 ha en staat nog steeds bekend als
landbouwgemeente, zonder noemenswaardige industrie. Het grootste deel van de
actieve bevolking is dan ook tot pendelarbeid verplicht. Het totaal aantal inwoners
bedraagt momenteel zowat 1900.
Als voornaamste bezienswaardigheden zijn er de 13de-eeuwse laat-romaanse Sint-Margaretakerk,
de 18de-eeuwse pastorie, diverse kapellen en kapelletjes en een groot aantal
waardevolle 16de- 19de-eeuwse boerderijen (onder meer het hof ter Linden of
vroegere Jezuïetenhof, de Zwanennesthoeve, en andere).
Het dorp kent een zeer druk en actief verenigingsleven met zeer oude tradities.
Hoogtepunt is de jaarlijkse Faubourgjaarmarkt gehouden gedurende het laatste
weekend van de maand augustus.
 |
(toegestaan
bij besluit van 31 januari 1818, K.B. 16 februari 1847) In zilver waarop een landman, houdende in deszelfs regterhand een standaart vercierd met den Nederlandschen Leeuw, en in deszelfs linkerhand drie koorn-airen, alles in hunne naturelijke kleur. |
 |
Sint-Margaretakerk, Baardegem-Dorp (monument – 3 juli 1942) |
 |
Knoteik, Eerdegemstraat en onmiddellijke omgeving (monument en dorpsgezicht – 2 maart 1990). Deze eik is sinds februari 1994 ingevolge blikseminslag verdwenen. |
 |
Pastorie, Baardegem-Dorp 48 (monument – 27 januari 2003) |
Faubourg,
kermis, H. Margareta, ...